Main Menu
User Menu

Bór-Komorowski, Tadeusz

Generał dywizji Tadeusz Bór-Komorowski


(1895 - 1966)



Narodil se 1. června 1895 v Chorobowě, vystudoval gymnázium ve Lvově a hned po maturitě nastoupil v září 1913 vojenskou presenční službu v rakousko-uherské armádě. Po vypuknutí války se rozhodl v armádě zůstat a byl vyslán na vojenskou akademii do Vídně. Po jejím absolvování se zúčastnil ve funkci velitele čety bojů na ruské a posléze italské frontě. V listopadu 1918 vstoupil do nově se tvořící polské armády jako velitel kulometné roty a od jara 1919 pak 9. hulánského pluku. Za polsko-sovětské války velel 12. hulánskému pluku v bitvě u Komorowa, kde byl raněn. Vyznamenán Válečným křížem 3. stupně a řádem Virtuti Militari 5. třídy.


Po válce byl ve funkci instruktora ve vojenské škole kavaleristů, nejdříve v Hnězdně a od roku 1923 v Důstojnické jízdní akademie ve Varšavě, s jejímž družstvem reprezentoval Polsko na olympiádě v Paříži v roce 1924. V roce 1926 se stal velitelem poddůstojnické školy kavalerie ve Lvově. S družstvem závodních jezdců se zúčastnil několika mezinárodních derby, např. ve Vídni a Alexandrii, ale také olympijských her v Belíně roku 1936.
Vyznamenán řádem Polonia Restituta.


Při zářijovém útoku na Polsko roku 1939 velel brigádě kavalerie na Visle a po kapitulaci Varšavy začal organizovat odbojovou činnost v krakovském vojvodství. Společným úsilím několika vůdců odboje pak vznikl v listopadu 1939 Svaz ozbrojeného boje, předchůdce Zemské armády a Bór-Komorowski se stal jedním z jeho prvních velitelů. Na podzim 1940 ho velitel SOZ generál Rowecki určil svým zástupcem a po zatčení Roweckého gestapem se stal jejím velitelem.


1. srpna 1944 zahájil na pokyn londýnské vlády varšavské povstání, které mělo předejít osvobození města Stalinovými vojsky. Samotné povstání měl řídit a organizovat generál Chrusciel, zatímco Bór-komorowski měl povstání podpořit zvenčí a ujal se velení AK na zbytku okupovaného území. Přes hrdinnou obranu, trvající dva měsíce, se povstalcům nepodařilo město uhájit proti drtivé přesile Němců. 2. října 1944 Bór-Komorowski podepsal za přítomnosti generála Bacha-Zelewského kapitulaci Varšavy. Předtím ale vyjednal pro povstalecké bojovníky status válečných zajatců. Vyznamenán řádem Virtuti Militari 4. třídy.


Až do osvobození 4. května 1945 byl internován v zajateckých táborech v Německu a odmítal vydat rozkaz ke kapitulaci celé Zemské armády. Poté byl jmenován londýnskou vládou hlavním velitelem polských ozbrojených sil v zahraničí a zůstal jím až do konce roku 1946.


Od července 1947 do dubna 1949 byl předsedou polské exilové vlády a v roce 1954 spolu s generálem Andersem a Raczyńským vytvořil tzv. Prozatímní radu národní jednoty.
Zemřel v Lodýně 24. srpna 1966. Posmrtně byl vyznamenán řádem Virtuti militari 2. třídy.
URL : https://www.valka.cz/Bor-Komorowski-Tadeusz-t24406#90919Verze : 0
Oto nieco pełniejszy biogram:


Tadeusz Komorowski (pseud. „Bór", „Gajowy",
„Korczak", „Lawina", „Prawdzic", „Znicz") urodził się 1 czerwca[červen] 1895 r. w Chorobrowie, w powiecie brzeżańskim. W latach 1905-1913 uczęszczał do VIII Gimnazjum we Lwowie.


Od 1913 r. służył w armii austro-węgierskiej. W marcu 1915 r. ukończył studia na Wydziale Kawalerii Akademii Wojskowej w Wiedniu i został mianowany podporucznikiem armii austro-węgierskiej. W czasie I wojny światowej walczył na froncie rosyjskim i włoskim jako dowódca plutonu w 3 Pułku Strzelców Konnych i awansował do stopnia porucznika. Po ukończeniu kursu ciężkich karabinów maszynowych objął dowództwo plutonu ckm w 3 Pułku Strzelców Konnych.


W Wojsku Polskim służył od listopada 1918 r. Od stycznia[leden] 1919 r. dowodził szwadronem ciężkich karabinów maszynowych w 9 Pułku Ułanów Małopolskich w Dębicy. Wraz z pułkiem brał udział w walkach z Ukraińcami. Wiosną[jaro] 1920 r. w czasie ofensywy na Ukrainie był dowódcą dywizjonu w 9 Pułku Ułanów, który uczestniczył w zagonie na Koziatyń, walczył pod Białą Cerkwią i zajął Rokitno. 20 sierpnia rtm. T. Komorowski objął dowództwo 12 Pułku Ułanów. 31 sierpnia, podczas bitwy pod Komarowem został ranny. Po krótkim pobycie w szpitalu wrócił do macierzystego 9 Pułku Ułanów, w którym objął stanowisko zastępcy dowódcy. Po zakończeniu wojny pozostał w 9 Pułku Ułanów. 3 maja 1922 r. T. Komorowski został mianowany na stopień rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca[červen] 1919 r. Od sierpnia 1922 r. był instruktorem jazdy w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Gnieźnie, a od stycznia[leden] 1923 r. w Oficerskiej Szkole Artylerii i Inżynierii w Warszawie.


W grudniu[prosinec] 1923 r. został odkomenderowany do ekipy olimpijskiej na VIII Igrzyska Olimpijskie. Odbyły się one w 1924 r. w Paryżu, a T. Komorowski zajął 26 miejsce we Wszechstronnym Konkursie Konia Wierzchowego. Brał udział w wielu zawodach hippicznych, na których zdobywał nagrody.


Od sierpnia 1924 r. służył w 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego w Krakowie kolejno jako zastępca dowódcy, kwatermistrz, dowódca szwadronu i dywizjonu. Od lipca[červenec] 1926 r. był komendantem Szkoły Podoficerów Zawodowych Kawalerii we Lwowie. Od grudnia[prosinec] 1927 r. do listopada 1928 r. zajmował stanowisko zastępcy dowódcy, a od listopada 1928 r. do października[říjen] 1938 r. dowódcy 9 Pułku Ułanów w Czortkowie.


W 1936 r. na Olimpiadzie w Berlinie ekipa jeździecka, na której czele stał płk Komorowski zdobyła srebrny medal we Wszechstronnym Konkursie Konia Wierzchowego.


Od października[říjen] 1938 r. był komendantem Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu, a od sierpnia 1939 r. dowódcą Ośrodka Zapasowego Mazowieckiej i Pomorskiej Brygad Kawalerii.


W kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził obroną Wisły na odcinku Góra Kalwaria-Dęblin,
a od 13 września[září] był zastępcą dowódcy Kombinowanej Brygady Kawalerii, która walczyła na Lubelszczyźnie. 23 września dowódca brygady, płk Adam Zakrzewski podjął
decyzję o rozformowaniu brygady, a płk Komorowski przedostał się do Krakowa, gdzie
został współorganizatorem konspiracyjnej organizacji wojskowej.


Od 8 lutego[únor] 1940 r. był komendantem Obszaru Południowego Związku Walki Zbrojnej. 3 maja 1940 r. został mianowany generałem brygady. Od jesieni[podzim] 1940 r. był formalnym zastępcą Komendanta Głównego ZWZ. 20 kwietnia 1941 r. gen. Komorowski został zatrzymany przez gestapo w Krakowie, ale szczęśliwie udało mu się zbiec. Aresztowania dotknęły również innych oficerów dowództwa ZWZ w Krakowie. W tej sytuacji rozwiązano Komendę Obszaru Południowego ZWZ, a gen. Tadeusz Komorowski przeniósł się do stolicy i objął stanowisko zastępcy Komendanta Głównego ZWZ. Jednocześnie, od jesieni[podzim] 1941 r., był komendantem Obszaru Zachodniego ZWZ.


Naczelny Wódz gen. broni Kazimierz Sosnkowski w depeszy z 17 lipca[červenec] 1943 r. mianował gen. bryg. Tadeusza Komorowskiego Dowódcą Armii Krajowej. Awans na stopień generała dywizji T. Komorowski otrzymał z dniem 1 marca 1944 r. Nowy Dowódca AK 20 listopada 1943 r. wydał rozkaz nr 1300/111 określający zasady wystąpienia zbrojnego Armii Krajowej. Wykonując ten rozkaz w lipcu[červenec] 1944 r. oddziały AK przystąpiły do realizacji planu operacji „Burza". 1 sierpnia 1944 r. gen. T. Komorowski za wiedzą i aprobatą Delegata Rządu RP na Kraj wicepremiera Jana Stanisława Jankowskiego oraz Przewodniczącego Rady Jedności Narodowej Kazimierza Pużaka wydał rozkaz do powstania w Warszawie. Jeszcze w czasie trwania walk powstańczych w stolicy, 30 września[září] 1944 r., Prezydent RP mianował generała dywizji Tadeusza Komorowskiego Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych.


Po upadku Powstania Warszawskiego przebywał w oflagach Langwasser, Colditz i Markt-Pongau.


Po uwolnieniu z niewoli niemieckiej przybył do Londynu i 28 maja 1945 r. objął stanowisko Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych, które piastował do listopada 1946 r.


Pozostał na emigracji, gdzie pełnił szereg funkcji politycznych. Był m.in. premierem rządu RP (od lipca[červenec] 1947 r. do kwietnia 1949 r.), członkiem emigracyjnej Rady Politycznej (od grudnia[prosinec] 1949 r. do kwietnia 1954), a od lipca 1956 r. członkiem Rady Trzech.


Aktywnie działał w środowiskach kombatanckich. Był m.in. organizatorem Koła byłych Żołnierzy Armii Krajowej i Przewodniczącym Rady Naczelnej. Przez władze komunistyczne pozbawiony został obywatelstwa polskiego. Był obiektem politycznej nagonki i inwektyw.


Autor wspomnień „Armia Podziemna" (Londyn 1951), tłumaczonych na kilka języków.


Zmarł 24 sierpnia 1966 r. w Bletchley. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie. Prochy sprowadzono do Polski i pochowano na cmentarzu Wojskowym w Warszawie na Powązkach.


Awanse: podporucznik 1915 r., porucznik 1916 r., rotmistrz 1922 r., major 1923 r., podpułkownik 1928 r., pułkownik 1933 r., generał brygady 1940 r., generał dywizji 1944 r.


Odznaczony m.in.: Orderem Virtuti Militari II, IV i V kl., Orderem Polonia Restituta IV kl., Krzyżem Walecznych 3-krotnie/=stupně/, Złotym Krzyżem Zasługi.
URL : https://www.valka.cz/Bor-Komorowski-Tadeusz-t24406#151205Verze : 0
Pametni deska na nadvori zamku Colditz
URL : https://www.valka.cz/Bor-Komorowski-Tadeusz-t24406#534162Verze : 0
MOD